Ses Bilgisi

1

Fıstıkçı Şahap ünsüzlerinden biriyle biten bir kelimeye c, d, g ile başlayan ek geldiğinde ekteki harfler ç, t, k'ye dönüşür (ünsüz benzeşmesi).

2

İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecedeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer; buna ünlü düşmesi denir.

3

Fıstıkçı Şahap ünsüzleriyle biten bir kelimeye c, d, g ile başlayan ek gelirse, ek ç, t, k'ye dönüşerek ünsüz benzeşmesi oluşur.

4

Geniş ünlü (a, e) ile biten fiillere '-yor' eki geldiğinde, bu ünlüler daralarak (ı, i, u, ü) ünlü daralmasına yol açar.

5

Türkçede iki ünlü arasına giren 'y, ş, s, n' harfleri, ses uyumunu sağlamak için kullanılan kaynaştırma ünsüzleridir.

6

Türkçe sözcüklerde ilk hecedeki ünlü kalınsa diğerleri de kalın, inceyse diğerleri de ince olur.

7

Sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüğe c, d, g ile başlayan ek gelirse ç, t, k'ye dönüşür.

8

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı iki heceli sözcüklere ünlüyle başlayan ek geldiğinde dar ünlü düşer.

9

p, ç, t, k ile biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek gelince b, c, d, ğ'ye dönüşmesi ünsüz yumuşamasıdır.

10

Türkçede iki ünlü arasına giren y, ş, s, n harfleri kaynaştırma ünsüzleri olarak adlandırılır ve ekle sözcüğü bağlar.

11

Türkçe'de büyük ünlü uyumu, kelimenin ilk hecesindeki ünlüye göre sonraki hecelerin ünlülerini düzenleyen temel bir ses olayıdır.

12

Ünsüz yumuşaması (değişimi), p, ç, t, k ünsüzleriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan ek geldiğinde b, c, d, ğ'ye dönüşmesidir.

13

Ünsüz sertleşmesi (benzeşmesi), fıstıkçı şahap ünsüzlerinden sonra c, d, g ile başlayan ek gelirse ç, t, k'ye dönüşmesidir.

14

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı iki heceli kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde orta hecedeki ünlü düşer.

15

Ünlü daralması, a/e geniş ünlüleriyle biten fiillere -yor eki geldiğinde bu ünlülerin ı/i/u/ü dar ünlülerine dönüşmesidir.

16

Fıstıkçı Şahap ünsüzleriyle biten bir kelimeye C, D, G ile başlayan ek gelirse, ekin başındaki ses Ç, T, K'ye dönüşür.

17

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde, bu dar ünlü düşer.

18

P, Ç, T, K ünsüzleriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan ek geldiğinde bu ünsüzler B, C, D, G'ye dönüşür.

19

A veya E geniş ünlüleriyle biten bir fiile -yor eki getirildiğinde, fiilin sonundaki geniş ünlü daralarak ı, i, u, ü olur.

20

Türkçede iki ünlü arasına giren Y, Ş, S, N harfleri kaynaştırma ünsüzleri olarak adlandırılır ve ses olayını önler.

21

Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelirse, ekin başındaki ünsüz sertleşerek ünsüz benzeşmesi oluşur.

22

p, ç, t, k harfleriyle biten kelimeye ünlüyle başlayan ek geldiğinde bu ünsüzler b, c, d, ğ'ye dönüşür, buna ünsüz yumuşaması denir.

23

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde bu ünlü düşer, buna ünlü düşmesi denir.

24

Geniş ünlü (a, e) ile biten fiillere '-yor' eki geldiğinde, geniş ünlüler dar ünlüye (ı, i, u, ü) dönüşerek ünlü daralması yaşanır.

25

Türkçede iki ünlü arasına giren 'y, ş, s, n' ünsüzlerine kaynaştırma harfleri (YaŞaSıN) denir, ses olaylarında önemlidir.

26

Sözcüğün ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesi, ünlüyle başlayan ek aldığında gerçekleşir; ünlü düşmesini gözden kaçırma!

27

Sonu 'p, ç, t, k' ile biten sözcüğe ünlüyle başlayan ek geldiğinde, bu ünsüzler 'b, c, d, g/ğ'ye dönüşür; bu ünsüz yumuşamasıdır.

28

Sert ünsüzle (fıstıkçı şahap) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle başlayan ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşir; bu ünsüz benzeşmesidir.

29

Geniş ünlüler 'a, e' ile biten fiillere '-yor' eki geldiğinde, bu ünlüler 'ı, i, u, ü'ye dönüşür; bu kural ünlü daralmasıdır.

30

Türkçede iki ünlü yan yana gelmez; bu durumda 'y, ş, s, n' kaynaştırma harfleri araya girer.

31

Fıstıkçı Şahap ünsüzlerinden sonra Ç, T, K gelirse ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) meydana gelir.

32

İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü (hece) düşmesi yaşanır.

33

P, Ç, T, K ile biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında B, C, D, G/Ğ'ye dönüşerek ünsüz yumuşaması olur.

34

A/E geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' geldiğinde, A/E'nin I/İ/U/Ü'ye dönüşmesi ünlü daralmasıdır.

35

İki ünlü arasına giren Y, Ş, S, N harfleri, Türkçede kaynaştırma ünsüzü (koruyucu ünsüz) olarak adlandırılır.

36

Sert ünsüzle biten bir kelimeye c, d, g ile başlayan ek gelirse, ekin başındaki ünsüz ç, t, k'ye dönüşür.

37

p, ç, t, k harfleriyle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında b, c, d, ğ'ye dönüşerek yumuşar.

38

İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecedeki dar ünlü düşer; bu olaya ünlü düşmesi denir.

39

Türkçede iki ünlü arasına giren y, ş, s, n harfleri "koruyucu ünsüz" veya "kaynaştırma harfi" olarak adlandırılır.

40

Ünsüzle biten kelimeyi, ünlüyle başlayan bir kelime takip ettiğinde, iki kelimenin birleşik okunması olayına ulama denir.